THE MEDIEVAL ARCHDIOCESE OF ATHENS AT AREOPAGUS HILL

Among the post-Byzantine monuments of Athens that often escape notice is the former Orthodox Bishopric of Athens, situated beneath the rock of the Areopagus. According to long-standing tradition, this was the residence of Saint Dionysius the Areopagite; others maintain that it served as the gathering place of the Lords who once comprised the ancient Supreme Court. A well also survives here, around which various traditions have formed—some claim the Apostle Paul drank from it, while another suggests he hid there briefly during a period of persecution. These accounts, however, do not appear in historical or biblical sources.

At this site, the ruins of the Bishopric of Athens are preserved, along with the church of St. Dionysius the Areopagite incorporated into the complex. The most likely date for the church’s relocation here is the period following the fall of Athens to the Franks, who displaced the Orthodox bishop from his former seat at the Propylaea of the Parthenon. Later, during the Turkish occupation, the Parthenon itself was converted into a mosque.

The painter Jacques Carrey visited Athens in November 1674 as part of the delegation of Charles Olier, marquis de Nointel, tasked with documenting the city’s antiquities. His work was completed just thirteen years before the destruction of the Parthenon in Morosini’s bombardment of 1687. It is likely that his drawings include the only surviving depiction of the Bishopric of Athens.

When the building of the Archbishopric, as well as the church of St. Dionysius, was destroyed remains unknown. The most probable causes are either natural collapse due to an earthquake or the fall of a massive rock that broke away from the main body of Mars Hill. Such a landslide may have engulfed both the ecclesiastical buildings and the ancient cave of the Erinyes or Eumenides, who were venerated there beneath the city’s supreme court for fear of their retribution.

The seat of the Bishopric of Athens was later moved to the centre of the city, in the area of the present-day Metropolis of Athens and the chapel of Gorgoepikoos, eventually settling within the old monastery of St. Filothei, where it remains to this day.

This antique engraving originates from Het algemeen groot historisch, oordeelkundig, chronologisch, geografisch, en letterlyk naam- en woord-boek, van den gantschen H. Bybel… , a renowned encyclopaedic dictionary covering all aspects of the history, geography, and culture of the Bible and biblical times. The Dutch edition is a translation of Calmet’s work, originally published in French in Paris in 1707.

In this context, the engraving should be understood as imaginary—a creative reconstruction rather than a historically accurate depiction.

_______________________________________________________________

Η ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗ ΑΘΗΝΩΝ ΣΤΟΝ ΑΡΕΙΟ ΠΑΓΟ

 

Ανάμεσα στα μεταβυζαντινά μνημεία των Αθηνών που περνούν απαρατήρητα, είναι και η μεταβυζαντινή Ορθόδοξη Επισκοπή των Αθηνών, κάτω από τον βράχο του Αρείου Πάγου.  Ο θρύλος λέει ότι εκεί βρισκόταν η κατοικία του Αγίου Διονυσίου του Αεροπαγίτη ενώ άλλοι πιστεύουν ότι ήταν εκεί που συνερχόταν το σώμα των Αρχόντων που ήταν μέλη του Αρείου Πάγου. Ακόμα, σώζεται ένα πηγάδι για το οποίο κάποια παράδοση λέει ότι από εκεί ήπιε νερό και ο Απόστολος Παύλος ενώ κάποια άλλη ότι εκεί κρύφτηκε προς στιγμήν, όταν υπήρξε εναντίον του κάποιος διωγμός. Αν και κάτι τέτοιο δεν αναφέρεται σε ιστορικές ή βιβλικές πηγές. 

Σε αυτήν την τοποθεσία σώζονται τα ερείπια της Επισκοπής Αθηνών και του ενσωματωμένου σε αυτήν ναού του Αγίου Διονυσίου του Αεροπαγίτου. Σχετικά με το πότε μεταφέρθηκε εκεί ο ναός, το πιθανότερο είναι με την άλωση της Αθήνας από τους Φράγκους, οι οποίοι εκτόπισαν τον Ορθόδοξο επίσκοπο από τα Προπύλαια του Παρθενώνα - όπου είχε την έδρα του. Στην συνέχεια, επί τουρκοκρατίας οι Τούρκοι μετέτρεψαν τον Παρθενώνα σε τζαμί.

O ζωγράφος Jacques Carrey επισκέφτηκε την Αθήνα το Νοέμβριο του 1674, ως μέλος της αντιπροσωπείας του μαρκησίου Charles Olier, marquis de Nointel για να σχεδιάσει αρχαιότητες, μόλις δεκατρία χρόνια πριν την καταστροφή του Παρθενώνα από τον βομβαρδισμό του Μοροζίνι το 1687. Πιθανόν σε αυτόν τον πίνακα να υπάρχει και η μοναδική απεικόνιση και της Επισκοπής Αθηνών.

To πότε καταστράφηκε το κτίριο της Αρχιεπισκοπής, όπως και ο ναός του Αγίου Διονυσίου είναι άγνωστο. Οι πιθανότερες αιτίες είναι είτε η φυσική καταστροφή λόγω σεισμού ή κατολίσθησης ενός τεράστιου βράχου που αποσπάστηκε από τον κύριο όγκο του Αρείου Πάγου και καταπλάκωσε και τα κτίρια, αλλά και το αρχαίο σπήλαιο των Ερινύων / Ευμενίδων, οι οποίες τιμούνταν εκεί, κάτω από το ανώτατο δικαστήριο της πόλης, για τον φόβο της εκδικητικότητας τους. 

Η έδρα της Επισκοπής Αθηνών μεταφέρθηκε στο κέντρο της πόλης, στην περιοχή της σημερινής Μητρόπολης Αθηνών και του ναϊδριου της Γοργοεπηκόου, για να καταλήξει τελικά στην παλαιά μονη της Αγίας Φιλοθέης, εκεί που βρίσκεται και σήμερα.